Porcelana: historia i kolekcjonerstwo
Porcelana z Chodzieży: stare wzory z lat 50. i 60., „Iwona” i kolekcjonerstwo
Chodzież przez dziesięciolecia była jednym z największych producentów porcelany i porcelitu w Polsce. Serwis „Iwona” ze złoconymi pąkami róż stał w wielu polskich domach, a wzory z lat 50. i 60. są dziś cenione przez kolekcjonerów. Opisujemy historię zakładów, najbardziej znane serwisy i figurki, sposób rozpoznawania chodzieskiej porcelany i to, jak o nią dbać.
Historia porcelany z Chodzieży
Chodzież (niem. Kolmar) w północnej Wielkopolsce od XIX wieku była ośrodkiem produkcji ceramiki. Po II wojnie światowej działały tu Zakłady Porcelany Stołowej „Chodzież”, produkujące porcelanę i porcelit dla milionów polskich domów. W 2013 roku Chodzież połączyła się z fabryką w Ćmielowie w spółkę Polskie Fabryki Porcelany „Ćmielów” i „Chodzież”. Według opracowań muzealnych porcelanę produkowano w miejscowej fabryce do 2020 roku; marka Chodzież jest nadal obecna na rynku.
Serwisy z lat 50. i 60.
| Wzór | Okres | Opis |
|---|---|---|
| „Elżbieta” | lata 50.–60. | serwis do kawy w stylu New Look |
| „Julita” | lata 50.–60. | serwis do kawy |
| „Aldona” | lata 60. | serwis do kawy |
| „Iwona” | od lat 60.–70. | najbardziej znany fason; w wersji ze złoconymi pąkami róż był wizytówką Chodzieży |
| „Miłość Wenecka” | PRL | serwis kawowy, który obok „Iwony” stał się symbolem chodzieskiej porcelany |
Wzory z lat 50. i 60. wyróżniają asymetryczne formy, abstrakcyjne dekoracje i czyste, mocne kolory charakterystyczne dla nurtu New Look. Fason „Iwona” jest produkowany do dziś, dlatego przy zakupie warto sprawdzić, czy to egzemplarz z PRL-u, czy współczesny.
Kolmar: chodzieska porcelana sprzed 1945 roku
Przed 1945 rokiem Chodzież nosiła niemiecką nazwę Kolmar i pod tą nazwą występuje na części dawnych sygnatur. Porcelanie z lat 1939–1945 muzeum w Chodzieży poświęciło osobną wystawę, pokazującą, że lokalna tradycja porcelanowa jest znacznie starsza niż PRL. Takie przedmioty pojawiają się na rynku rzadziej niż powojenne serwisy.
Jak skompletować serwis z Chodzieży
- zanotuj nazwę fasonu (np. „Iwona”) i numer dekoracji z sygnatury lub opisu
- szukaj brakujących elementów w ogłoszeniach po nazwie fasonu i wzoru
- pamiętaj, że współczesne „Iwony” mogą różnić się odcieniem bieli i złocenia od egzemplarzy z PRL-u
- filiżanki i spodki z różnych lat łatwiej łączyć przy prostych dekoracjach niż przy kalkomaniach
Figurki i drobna porcelana z Chodzieży
W Chodzieży produkowano także figurki projektowane w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego, m.in. zwierzęta Lubomira Tomaszewskiego (pingwiny, żyrafy, bażanty), a także wazony, patery i dzbanki. Na aukcjach designu pojawiają się regularnie obok wyrobów z Ćmielowa, Wałbrzycha i Tułowic.
Jak rozpoznać porcelanę z Chodzieży
- na spodzie znajdziesz znak zakładu z nazwą Chodzież; jego wygląd zmieniał się w kolejnych dekadach
- wyroby z lat 50.–60. często mają charakterystyczne, asymetryczne formy i odważne kolory
- porcelit jest grubszy i mniej przeświecający niż porcelana
- porównaj znak z katalogami sygnatur i ofertami domów aukcyjnych
O różnicy między porcelaną a porcelitem i o czytaniu sygnatur piszemy w poradnikach sygnatury porcelany i porcelana z PRL.
Wartość starej porcelany z Chodzieży
Serwisy z Chodzieży produkowano masowo, dlatego popularne wzory z lat 70.–80. kosztują zwykle niewiele, a w samej Chodzieży bywa ich tak dużo, że mieszkańcy z trudem znajdują chętnych na nadmiar. Kolekcjonerzy szukają przede wszystkim rzadszych wzorów z lat 50. i 60., kompletnych serwisów w dobrym stanie i figurek z IWP. Najwięcej znaczą: rzadkość wzoru, kompletność i brak uszkodzeń.
Jak dbać o starą porcelanę z Chodzieży
- myj starą porcelanę ręcznie, w letniej wodzie z łagodnym płynem; zmywarka matowi złocenia i kalkomanie
- nie używaj druciaków ani mleczek ściernych na zdobieniach
- nie wkładaj porcelany ze złoceniami do mikrofali
- przechowuj filiżanki bez układania w wysokie stosy, a talerze przekładaj papierem lub filcem
Najczęstsze pytania
Jakie są stare wzory porcelany z Chodzieży?
M.in. serwisy kawowe „Elżbieta”, „Julita”, „Aldona” z lat 50.–60. oraz znane z PRL-u „Iwona” i „Miłość Wenecka”.
Czym jest serwis „Iwona” z Chodzieży?
To najbardziej znany fason chodzieskiej porcelany; w wersji ze złoconymi pąkami róż był wizytówką fabryki.
Czy porcelana z Chodzieży jest cenna?
Popularne wzory z lat 70.–80. kosztują zwykle niewiele, kolekcjonerzy szukają rzadkich wzorów z lat 50.–60. i figurek z IWP.
Jak rozpoznać porcelanę z Chodzieży?
Po znaku zakładu z nazwą Chodzież na spodzie, porównanym z katalogami sygnatur.
Czym różni się porcelit od porcelany?
Porcelit jest grubszy, mniej przeświecający i wypalany w niższej temperaturze niż porcelana.
Czy Chodzież nadal produkuje porcelanę?
Marka Chodzież jest obecna na rynku w ramach Polskich Fabryk Porcelany „Ćmielów” i „Chodzież”.
Co oznacza Kolmar na porcelanie?
To dawna niemiecka nazwa Chodzieży, spotykana na sygnaturach sprzed 1945 roku.
