Jak zrobić talerz z gliny: metoda płatowa krok po kroku
Talerz z gliny to dobry pierwszy projekt ceramiczny: nie wymaga koła garncarskiego. Pokazujemy, jak zrobić talerz metodą płatową, jak go wysuszyć, żeby się nie wypaczył, oraz czym różni się talerz z gliny samoutwardzalnej od talerza wypalanego w piecu.
Czego potrzebujesz
- glina (do naczyń: wypalana; do dekoracji: samoutwardzalna)
- wałek i dwie listwy o grubości 5–7 mm, żeby płat miał równą grubość
- płótno lub juta pod spód, żeby glina nie przywierała
- nóż, szablon (np. talerz lub karton w kształcie koła)
- miska lub talerz jako forma, gąbka, folia
Krok po kroku: talerz metodą płatową
- wyrób glinę, żeby pozbyć się pęcherzyków powietrza
- rozwałkuj płat między listwami na grubość 5–7 mm, obracając go co kilka ruchów
- wytnij koło według szablonu, ok. 2 cm większe niż docelowy talerz
- wygładź krawędź mokrą gąbką lub palcem
- ułóż płat w płytkiej misce albo na odwróconym talerzu wyłożonym folią, żeby nadać mu kształt
- zostaw do podsuszenia do stanu skórzanego (glina twarda, ale jeszcze wilgotna)
- wyjmij z formy, popraw krawędź, możesz odcisnąć wzór, np. liść lub koronkę
Suszenie: jak uniknąć pęknięć i wypaczeń
Płaskie formy łatwo się wypaczają, bo brzeg schnie szybciej niż środek. Susz talerz powoli, przykryty luźno folią, z dala od kaloryfera i słońca. Po kilku dniach odkryj go i odwracaj co jakiś czas. Talerz jest gotowy do wypału, gdy jest całkowicie suchy i ma jasny, jednolity kolor.
Talerz z gliny samoutwardzalnej krok po kroku
- rozwałkuj glinę samoutwardzalną na 5–6 mm
- wytnij kształt i nadaj mu wygięcie w misce wyłożonej folią
- odciśnij wzór: liść, koronkę, stempel
- susz 24–72 godziny, obracając co kilka godzin
- przeszlifuj krawędzie drobnym papierem ściernym
- pomaluj farbami akrylowymi i zabezpiecz lakierem
Taki talerzyk sprawdzi się jako podstawka na biżuterię, klucze albo świecę, ale nie do jedzenia.
Dekorowanie talerza przed wypałem
| Technika | Na jakim etapie | Efekt |
|---|---|---|
| odciski (liście, koronka) | mokra glina | reliefowy wzór |
| rycie igłą | glina w stanie skórzanym | linie i rysunki |
| angoby (kolorowe gliny) | glina w stanie skórzanym | kolorowe wzory pod szkliwem |
| farby podszkliwne | biskwit | malowany wzór pod przezroczystym szkliwem |
Zestaw talerzy z gliny: jak zachować podobny rozmiar
Robiąc kilka talerzy, użyj jednego szablonu i tych samych listew do grubości płata. Każdy talerz susz w tej samej formie. Pamiętaj, że glina kurczy się przy suszeniu i wypale zwykle o kilka do kilkunastu procent, więc szablon zrób odpowiednio większy niż docelowy talerz. Skurczliwość podaje producent masy.
Wypał i szkliwienie
Talerz z gliny ceramicznej wypala się najpierw na biskwit, potem szkliwi i wypala drugi raz. Szkliwo na powierzchni, z której się je, musi być przeznaczone do naczyń. Jak szkliwić, opisujemy w poradniku szkliwienie ceramiki, a o piecu w poradniku piec do ceramiki. Talerz z gliny samoutwardzalnej nie przechodzi wypału: po wyschnięciu można go pomalować akrylem i polakierować, ale używać tylko jako dekoracji albo podstawki pod drobiazgi.
Pomysły na talerze i patery z gliny
- talerzyk na biżuterię z odciśniętym liściem
- podstawka pod świecę albo doniczkę
- paterka na nóżce z wałeczka gliny
- talerze z odciskiem koronki po babci
- zestaw talerzyków deserowych, każdy trochę inny
Jeśli chcesz talerze do codziennego jedzenia bez własnego pieca, zobacz nasze talerze ceramiczne szkliwione ręcznie albo pomaluj własny talerz na warsztatach w pracowni.
Najczęstsze pytania
Jak zrobić talerz z gliny bez koła?
Metodą płatową: rozwałkuj glinę na 5–7 mm, wytnij koło i ułóż w płytkiej misce, żeby nadać kształt.
Dlaczego talerz z gliny się wypaczył?
Najczęściej przez zbyt szybkie suszenie brzegu. Susz powoli, przykryty folią, i odwracaj go.
Czy z talerza z gliny samoutwardzalnej można jeść?
Nie. To materiał tylko do dekoracji.
Jaka grubość płata na talerz?
Zwykle 5–7 mm.
Czy talerz z gliny trzeba szkliwić?
Jeśli ma służyć do jedzenia, tak, szkliwem do naczyń, i wypalić w piecu.
Ile schnie talerz z gliny samoutwardzalnej?
Zwykle 24–72 godziny, zależnie od grubości i warunków.
O ile kurczy się glina?
Zwykle o kilka do kilkunastu procent przy suszeniu i wypale; dokładną wartość podaje producent masy.
