Glina do ceramiki: jaką wybrać? Rodzaje glin dla początkujących
Jaka glina do ceramiki będzie najlepsza na początek: samoutwardzalna, czerwona, kamionkowa czy porcelanowa? Porównujemy rodzaje glin, temperatury wypału i zastosowania, podpowiadamy, jaką masę wybrać do lepienia ręcznego, a jaką do koła, i jak przechowywać glinę.
Rodzaje glin do ceramiki
| Glina | Wypał | Zastosowanie | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| samoutwardzalna | bez wypału, schnie na powietrzu | ozdoby, figurki, podstawki | dzieci, próby bez pieca; nie do naczyń |
| czerwona (terakota) | ok. 1000–1100°C | doniczki, misy, naczynia z fajansu | początkujący, pracownie z piecem do 1200°C |
| biała fajansowa | ok. 1000–1100°C | naczynia, kafle, ceramika malowana | początkujący |
| kamionkowa | ok. 1200–1300°C | naczynia do codziennego użytku, do zmywarki | osoby z dostępem do pieca wysokotemperaturowego |
| porcelanowa | ok. 1250–1400°C | cienkie, prześwitujące naczynia | zaawansowani |
Masy ceramiczne kupuje się zwykle w workach po 10 kg. Producent podaje na opakowaniu zakres temperatur wypału, skurczliwość i przeznaczenie: do toczenia na kole, do lepienia ręcznego albo uniwersalne.
Glina do lepienia ręcznego i do koła
- do lepienia ręcznego (z wałeczków, płatów) dobrze sprawdza się glina z szamotem, czyli dodatkiem drobno zmielonej wypalonej gliny: mniej pęka przy suszeniu i lepiej trzyma kształt
- do toczenia na kole wybierz glinę gładką, plastyczną, bez szamotu albo z bardzo drobnym
- do dużych form (donice, rzeźby) glina z grubszym szamotem
Kamionka, z której powstają naczynia w naszej pracowni, to masa wypalana w 1250°C. Gotowe naczynie jest szczelne, nie chłonie wody i znosi zmywarkę.
Glina samoutwardzalna: plusy i ograniczenia
Glina samoutwardzalna twardnieje, wysychając na powietrzu, więc nie potrzebuje pieca. To dobry materiał na pierwsze próby i zajęcia z dziećmi. Wyroby z niej są jednak kruche i nie można ich myć ani używać do jedzenia. Na zewnątrz rozmiękają od wilgoci. Pomalowane farbami akrylowymi i polakierowane nadają się na ozdoby, podstawki i biżuterię.
Jak przechowywać glinę
- trzymaj glinę w szczelnie zamkniętym worku, w chłodnym miejscu
- zaschniętą glinę możesz odzyskać: rozdrobnij, zalej wodą, odparuj nadmiar wody na płycie gipsowej
- chroń glinę przed mrozem: zamarznięta zmienia strukturę
- nie wylewaj resztek gliny do zlewu: osadza się w rurach
Narzędzia do pracy z gliną
| Narzędzie | Do czego |
|---|---|
| drut do cięcia gliny | krojenie bryły, odcinanie naczyń od koła |
| wałek i listwy | równe płaty do lepienia płatowego |
| ścinaki (pętle) | wybieranie gliny, toczenie stopek |
| gąbka | wygładzanie, zbieranie wody |
| nożyk i igła | cięcie, przekłuwanie pęcherzyków |
| żeberka (cykliny) | wygładzanie i kształtowanie ścianek |
Ile kosztuje glina i na ile wystarcza
Glina ceramiczna jest tania w porównaniu z innymi materiałami plastycznymi: worek 10 kg wystarcza na kilkanaście kubków albo kilka misek. Najdroższa w ceramice nie jest glina, tylko wypał: piec i prąd albo usługa wypału w pracowni. Dlatego na początek warto kupić niewielką ilość gliny i sprawdzić, czy w okolicy jest pracownia, która wypala prace z zewnątrz.
Pierwsze projekty z gliny
- miseczka uciskana z kulki gliny (technika szczypanki)
- talerzyk metodą płatową: jak zrobić talerz z gliny
- kubek z wałeczków
- doniczka na zioła z otworem odpływowym
- podstawka pod kubek z odciśniętym liściem
Bezpieczeństwo pracy z gliną
Mokra glina jest bezpieczna, ale suchy pył z gliny i szkliw nie powinien być wdychany. Sprzątaj na mokro (mopem, wilgotną ściereczką), nie zamiataj na sucho i nie szlifuj suchych wyrobów bez maski przeciwpyłowej. Jeśli dopiero zaczynasz, najprościej spróbować na warsztatach, gdzie glina, narzędzia i piec są na miejscu.
Najczęstsze pytania
Jaka glina dla początkujących?
Do lepienia ręcznego glina czerwona lub fajansowa z szamotem. Bez pieca glina samoutwardzalna, ale tylko do ozdób.
Czy z gliny samoutwardzalnej można zrobić kubek?
Można go ulepić, ale nie nadaje się do picia ani mycia. To materiał do dekoracji.
Jaka glina do koła garncarskiego?
Gładka, plastyczna, bez szamotu albo z bardzo drobnym.
Jaka glina do naczyń do zmywarki?
Kamionkowa lub porcelanowa, wypalana w temperaturze 1200°C i wyższej.
Jak długo można przechowywać glinę?
W szczelnie zamkniętym worku miesiącami. Zaschniętą glinę da się odzyskać, mocząc ją w wodzie.
Na ile wystarcza 10 kg gliny?
Na kilkanaście kubków albo kilka misek, zależnie od wielkości i grubości ścianek.
Jakie narzędzia do gliny na początek?
Drut do cięcia, wałek, gąbka, nożyk, ścinak i żeberko.
