Moździerz: jak go używać, co ucierać i jak o niego dbać
Moździerz wydobywa z przypraw i ziół więcej aromatu niż młynek, bo miażdży je zamiast ciąć. Podpowiadamy, jak prawidłowo ucierać, co robić w moździerzu (od pieprzu po pesto i pastę curry), jaki materiał wybrać i jak czyścić moździerz ceramiczny, kamienny i drewniany.
Jak używać moździerza
- nie wsypuj za dużo: składniki powinny zajmować najwyżej 1/3 misy
- twarde przyprawy najpierw rozbij kilkoma pionowymi uderzeniami tłuczka
- potem ucieraj ruchem okrężnym, dociskając tłuczek do ścianek
- przy ziołach dodaj szczyptę gruboziarnistej soli: działa jak ścierniwo
- twarde składniki ucieraj przed miękkimi, olej dodawaj na końcu
Co ucierać w moździerzu
| Co | Jak |
|---|---|
| pieprz, kolendra, kmin, kardamon | najpierw lekko upraż na suchej patelni, potem utrzyj |
| czosnek z solą | na pastę do sosów i marynat |
| pesto | czosnek i sól, potem orzeszki, bazylia, ser, na końcu oliwa |
| pasty curry | chili, czosnek, imbir, trawa cytrynowa, na pastę |
| guacamole | awokado z limonką, cebulą i kolendrą |
| sól ziołowa | gruba sól z suszonymi ziołami lub skórką cytryny |
| orzechy, nasiona | grubo, do posypania sałatek i deserów |
Pesto w moździerzu krok po kroku
- utrzyj ząbek czosnku ze szczyptą gruboziarnistej soli na pastę
- dodaj 30 g orzeszków piniowych i utrzyj na grudki
- dodawaj stopniowo ok. 50 g liści bazylii, ucierając ruchem okrężnym
- wmieszaj 30–40 g startego parmezanu
- na końcu dolewaj powoli 60–80 ml oliwy, mieszając tłuczkiem
Pesto z moździerza ma grubszą, bardziej aromatyczną strukturę niż z blendera, bo liście nie nagrzewają się od ostrzy.
Mieszanki przypraw do zrobienia w moździerzu
| Mieszanka | Skład |
|---|---|
| garam masala | kolendra, kmin, kardamon, cynamon, goździki, pieprz |
| sól czosnkowo-ziołowa | gruba sól, suszony czosnek, rozmaryn, tymianek |
| dukkah | orzechy laskowe, sezam, kolendra, kmin, sól |
| przyprawa do piernika | cynamon, goździki, imbir, gałka muszkatołowa, kardamon |
Bezpieczeństwo i higiena
Jeśli używasz moździerza do różnych potraw, myj go po każdym użyciu, żeby smaki się nie mieszały. Do ostrych papryczek chili przydadzą się rękawiczki. Moździerza, w którym ucierasz przyprawy, nie używaj do ziół leczniczych ani innych substancji niejadalnych.
Jaki moździerz wybrać
| Materiał | Zalety | Uwagi |
|---|---|---|
| kamień (granit) | ciężki, bardzo skuteczny przy twardych przyprawach | porowaty, wymaga „zaprawienia” i chłonie zapachy |
| ceramika (z nieszkliwionym wnętrzem) | dobry do przypraw i ziół, łatwy w czyszczeniu | chropowate wnętrze ułatwia ucieranie |
| marmur | elegancki, chłodny | kwaśne składniki (cytryna) mogą go matowić |
| drewno | lekki, do ziół i czosnku | chłonie zapachy, nie do twardych przypraw |
Do domowej kuchni wystarczy moździerz o średnicy misy 10–14 cm: zmieści porcję pesto i przypraw na obiad. Mniejsze moździerze sprawdzą się tylko przy przyprawach. Moździerz z tłuczkiem z kamionki ma nieszkliwione, chropowate wnętrze i szkliwioną zewnętrzną ściankę.
Jak czyścić moździerz
- moździerz ceramiczny umyj ciepłą wodą i szczotką; odrobina płynu nie zaszkodzi szkliwionej części
- moździerz kamienny myj samą wodą, bez płynu, bo porowaty kamień chłonie detergent
- zapach czosnku usuniesz, ucierając w moździerzu łyżkę suchego ryżu albo grubej soli
- susz moździerz do góry dnem, a tłuczek osobno
- nowy moździerz kamienny przed pierwszym użyciem „zapraw”, ucierając w nim ryż, aż mąka będzie czysta
Moździerz a młynek
Młynek tnie przyprawy ostrzami, a moździerz je miażdży, przez co z nasion i liści uwalnia się więcej olejków eterycznych. Młynek jest szybszy przy dużych ilościach, moździerz daje lepszy aromat i kontrolę nad grubością. Przyprawy przechowuj w szczelnych pojemnikach, np. w przyprawniku ceramicznym, z dala od światła i pary.
Najczęstsze pytania
Jak prawidłowo używać moździerza?
Rozbij twarde składniki pionowymi uderzeniami, potem ucieraj ruchem okrężnym, nie przepełniając misy.
Co można ucierać w moździerzu?
Przyprawy, czosnek z solą, pesto, pasty curry, guacamole, sól ziołową, orzechy.
Jaki moździerz jest najlepszy?
Do twardych przypraw kamienny, do ziół i przypraw na co dzień ceramiczny z chropowatym wnętrzem.
Jak usunąć zapach czosnku z moździerza?
Utrzyj w nim łyżkę suchego ryżu lub grubej soli.
Czy moździerz można myć płynem?
Ceramiczny tak, kamienny lepiej samą wodą.
Jaka wielkość moździerza do pesto?
Z misą o średnicy co najmniej 10–14 cm.
Jak zrobić pesto w moździerzu?
Utrzyj czosnek z solą, potem orzeszki, bazylię, parmezan, a na końcu wmieszaj oliwę.
Jakie mieszanki przypraw zrobić w moździerzu?
Garam masalę, sól ziołową, dukkah albo przyprawę do piernika.
