Ceramika skandynawska: historia, projektanci i jak urządzić stół w tym stylu
Skandynawska ceramika kojarzy się z prostymi formami, matowymi szkliwami i naczyniami, których używa się na co dzień latami. Jej klasyka powstała w XX wieku w fabrykach takich jak Arabia, Gustavsberg, Rörstrand i Royal Copenhagen. Opowiadamy, skąd wziął się ten styl, kim byli jego najważniejsi projektanci i jak przenieść skandynawską estetykę na własny stół.
Skąd się wziął skandynawski styl w ceramice
W pierwszej połowie XX wieku w Szwecji i Finlandii rozwijał się ruch, który przekonywał fabryki, by zatrudniały artystów do projektowania przedmiotów codziennego użytku. Celem były rzeczy piękne, funkcjonalne i dostępne dla wielu ludzi, a nie tylko dla zamożnych. Po II wojnie światowej skandynawskie projekty zdobyły uznanie na świecie, m.in. na Triennale w Mediolanie w 1951 roku, gdzie wiele nagród zdobyli projektanci związani z fińską Arabią.
Najważniejsze fabryki i projektanci
| Fabryka | Kraj | Projektanci i projekty |
|---|---|---|
| Arabia | Finlandia (założona w 1873 r. przez Rörstrand) | Kaj Franck (serwisy Kilta i Teema), Ulla Procopé, Birger Kaipiainen, Rut Bryk |
| Gustavsberg | Szwecja | Wilhelm Kåge, Stig Lindberg, Berndt Friberg |
| Rörstrand | Szwecja | Gunnar Nylund, Carl-Harry Stålhane |
| Royal Copenhagen | Dania | Axel Salto, Nils Thorsson |
Szczególnie ważny był Kaj Franck, dyrektor artystyczny Arabii. Jego serwis Kilta, a potem Teema, opierał się na prostych, geometrycznych formach w kilku kolorach, które można dowolnie łączyć. Zamiast kompletu w jednym wzorze proponował zestaw elementów do mieszania i dobierania: dziś to oczywistość, wtedy było to nowatorskie.
Cechy ceramiki skandynawskiej
- proste, geometryczne lub miękko zaokrąglone formy
- matowe lub satynowe szkliwa w bieli, szarościach, beżach, zieleniach i błękitach
- funkcjonalność: naczynia, które można układać w stos, myć w zmywarce i używać do różnych celów
- mieszanie i łączenie elementów zamiast jednego, pełnego kompletu
- ręczne wykończenie i naturalne materiały: kamionka, drewno, len
Skandynawskie kolory na stole
| Paleta | Kolory | Nastrój |
|---|---|---|
| jasna | mleczna biel, ecru, jasny szary | spokój, światło |
| natura | szałwia, oliwka, piasek, drewno | las, ciepło |
| morska | niebieski, granat, szary | chłód, świeżość |
| ziemista | terakota, brąz, beż | jesień, przytulność |
Wybierz jedną paletę jako bazę i dodawaj do niej pojedyncze akcenty. Talerze w dwóch–trzech kolorach z tej samej palety wyglądają spójnie, choć nie są kompletem.
Hygge i lagom przy stole
Duńskie hygge to poczucie przytulności: świece, ciepłe światło, wspólne jedzenie bez pośpiechu. Szwedzkie lagom oznacza „w sam raz”: tyle, ile potrzeba, bez nadmiaru. Na stole przekłada się to na kilka dobrych, trwałych naczyń zamiast szafki pełnej przypadkowych kompletów, i na ceramikę, której używa się codziennie, a nie tylko od święta.
Jak nakryć stół w stylu skandynawskim
- lniany obrus lub podkładki w naturalnym kolorze
- talerze w 2–3 stonowanych kolorach, które dobrze do siebie pasują, zamiast jednego wzoru
- proste szklanki, drewniane deski do serwowania
- jedna świeca lub kilka w prostych świecznikach
- gałązki zieleni w małym wazonie zamiast dużej kompozycji kwiatowej
Zasady łączenia naczyń w różnych kolorach opisujemy w poradniku jak dobrać zastawę.
Vintage czy współczesne naczynia w stylu skandynawskim
Oryginalne naczynia z lat 50. i 60. z Arabii, Gustavsbergu czy Rörstrandu są poszukiwane przez kolekcjonerów i osiągają wysokie ceny na rynku wtórnym. Na co dzień warto sięgnąć po współczesną ceramikę w tym duchu: proste formy, matowe szkliwa i trwałą kamionkę do zmywarki. Nasze naczynia w szkliwach takich jak mleczna biel, szałwia czy grafit dobrze łączą się ze sobą i ze skandynawskimi klasykami.
Najczęstsze pytania
Jakie są cechy ceramiki skandynawskiej?
Proste formy, matowe szkliwa w stonowanych kolorach, funkcjonalność i możliwość łączenia elementów.
Kim był Kaj Franck?
Fińskim projektantem i dyrektorem artystycznym Arabii, autorem serwisów Kilta i Teema opartych na mieszaniu elementów.
Jakie fabryki ceramiki są skandynawskie?
M.in. Arabia (Finlandia), Gustavsberg i Rörstrand (Szwecja) oraz Royal Copenhagen (Dania).
Kiedy powstała Arabia?
W 1873 roku, jako fabryka założona przez szwedzki Rörstrand pod Helsinkami.
Jak nakryć stół w stylu skandynawskim?
Len, talerze w 2–3 stonowanych kolorach, proste szkło, drewno, świece i gałązki zieleni.
Czy skandynawska ceramika vintage jest cenna?
Oryginały z lat 50. i 60. bywają poszukiwane przez kolekcjonerów i osiągają wysokie ceny.
Jakie kolory pasują do stylu skandynawskiego?
Mleczna biel, szarości, szałwia, piasek, błękity i ziemiste brązy, w jednej spójnej palecie.